Fren Diskinde Deformasyon ve Sapma Nasıl Kontrol Edilir

Yeni disk taktınız, ilk frenlerde direksiyon titriyor ya da pedal nabız gibi vuruyor. Bu tablonun en yaygın sebebi diskin kendisi değil, diskin göbeğe düz oturmamasıdır. Fren diski deformasyon sapma kontrolü tam olarak bunu ölçer: disk yüzeyi düz mü, dönerken yana kaçıyor mu, kalınlığı her noktada aynı mı. Aşağıdaki adımlar hem yeni takılan hem de bir süredir kullanılan diskler için geçerli.

Belirtileri Doğru Okumak

Ölçüme geçmeden önce şikayeti yerine oturtun. Fren titremesinin kaynağı disk mi, süspansiyon mu, lastik mi?

• Frende direksiyon titremesi: Genellikle ön disklerde yanal sapma veya kalınlık farkı.
• Pedalın ritmik vurması: Klasik disk deformasyonu işareti. Tekrarı tekerlek turuyla senkronizedir.
• Sadece yüksek hızda, fren yapmadan titreme: Muhtemelen balans veya lastik. Diskle ilgisi yok.
• Arka koltuk hissi, gövde salınımı: Arka disklere ve göbek yataklarına bakın.
• Fren yaparken tek tarafa çekme: Kaliper pistonu veya hortum sorunu da olabilir; sadece diske yüklenmeyin.

Sürtünme yüzeyinde mavi-mor ısı lekeleri, halka şeklinde parlak bantlar veya derin kaşıklar varsa deformasyon ölçümü zaten anlamsızlaşır; disk gitmiştir. Aşınma sınırı ve minimum kalınlık konusu ayrı bir başlık; disk aşınmasını kontrol etme rehberindeki kalınlık ölçümüyle birlikte değerlendirin.

Gerekli Aletler ve Hazırlık

• Komparatör (mikron saat) ve manyetik ayak — yanal sapma için.
• Mikrometre (0-25 mm) veya disk mikrometresi — kalınlık farkı için. Kumpas yeterli hassasiyette değildir.
• Tel fırça, zımpara bezi, fren temizleyici.
• Tork anahtarı ve bijon somunu ya da eski bijon civataları.
• Kriko, takozlar, sabit ayaklar.

Hazırlık kısmı ölçümden daha kritik:

1. Aracı düz zeminde kaldırın, el frenini ölçülecek dingile göre ayarlayın.
2. Tekerleği çıkarın, kaliperi sökün ve askıya alın. Hortumu gerdirmeyin.
3. Diski göbeğe sabitleyen vidaları sökmeyin; disk göbekte kalsın.
4. Diski en az 3 bijon somunuyla, karşılıklı sırayla ve tork değerinde sıkın. Serbest disk üzerinde yapılan ölçüm yanıltır.
5. Göbek yatağında boşluk olup olmadığını kontrol edin: diski saat 12-6 hizasından tutup sallayın. Boşluk varsa önce yatak.

Yanal Sapma (Runout) Ölçümü

Yanal sapma, disk dönerken sürtünme yüzeyinin eksenel yönde ne kadar kaçtığıdır.

1. Manyetik ayağı süspansiyon parçasına, sağlam bir yere oturtun.
2. Komparatör ucunu disk dış kenarından yaklaşık 10-15 mm içeriye, yüzeye dik gelecek şekilde temas ettirin.
3. Saati sıfırlayın, diski elle tam bir tur yavaşça çevirin.
4. En yüksek ve en düşük değer arasındaki farkı not edin. Bu toplam sapmadır.
5. Aynı işlemi diskin iç yüzünde de tekrarlayın.

Çoğu binek araçta kabul edilen yanal sapma değeri 0,05 mm mertebesindedir; bazı üreticiler 0,03 mm gibi daha sıkı, bazıları 0,08 mm gibi daha geniş sınır verir. Kesin değeri aracın servis bilgisinden alın, tahminle karar vermeyin.

Sapma yüksekse ne yapılır

• Diski sökün, göbek yüzeyini pas ve tortudan tamamen temizleyin. Tek bir pas kabuğu 0,1 mm sapma yaratabilir.
• Diski göbeğe 72° kaydırarak (bir bijon deliği ileri) tekrar takın ve yeniden ölçün. Değer düşerse sorun göbek-disk uyumundadır.
• Sapma disk konumuyla değişmiyorsa göbeğin kendisi eğri olabilir. Göbeği tek başına ölçün.
• Bijon somunlarını hava tabancasıyla ve rastgele sırayla sıkmak, ince göbekli diskleri kalıcı olarak zorlayabilir. Çapraz sıkın.

Kalınlık Farkı (DTV) ve Düzlük Kontrolü

Pedal vuruşunun asıl sorumlusu genellikle yanal sapmadan çok, disk kalınlığının çevre boyunca değişmesidir.

1. Diskin dış kenarından yaklaşık 10 mm içeride bir daire hayal edin.
2. Bu daire üzerinde eşit aralıklı en az 6-8 nokta işaretleyin.
3. Her noktada mikrometreyle kalınlık ölçün ve yazın.
4. En kalın ve en ince değeri çıkarın. Bu fark DTV'dir.